قطار اخراج اجباری پناهجویان افغان از آلمان متوقف نشده است؛ گره کار کجا است؟

 قطار اخراج اجباری پناهجویان افغان از آلمان اواخر سال ۲۰۱۶ میلادی به راه افتاد و به رغم اعتراضات بسیار در برابر آن، تا هنوز متوقف نشده است. حکومت افغانستان می‌گوید که هرچند برنامه‌ای برای توقف کامل این قطار ندارد، اما با حرکت سریع آن هم موافق نیست. این موضع اما با انتقاداتی از سوی فعالان حقوق پناهجویان در آلمان روبه‌رو شده است.

طبق معلومات وزارت مهاجرین و عودت‌کننده‌گان و فعالان حقوق پناهجویان در آلمان، از دسامبر ۲۰۱۶ میلادی تا اواسط جنوری ۲۰۲۰ میلادی ۸۳۷ پناهجوی افغان در ۳۱ پرواز جداگانه از این کشور به صورت اجباری اخراج شده‌اند. وزارت مهاجرین و عودت‌کننده‌گان می‌گوید که این اخراج در چهارچوب تفاهم‌نامه‌ای انجام شده است که اواخر ۲۰۱۶ بین کابل و برلین به امضا رسید. این تفاهم‌نامه به دولت آلمان اجازه می‌دهد تا آن دسته از پناهجویان افغان را که درخواست پناهنده‌گی‌شان رد شده است و در عین حال از فرصت «بازگشت داوطلبانه» نیز استفاده نکرده باشند، با زور و اجبار از این کشور خارج کند.

مطابق این تفاهم‌نامه، پناهجویان افغان ابتدا درخواست پناهنده‌گی خود را به اداره مهاجرت آلمان تحویل می‌دهند و در صورت دریافت پاسخ منفی، حق دارند در محاکم سه‌گانه آلمان اقامه دعوا کنند. هرگاه درخواست پناهجویان در محاکم سه‌گانه نیز مورد تأیید قرار نگیرد، در آن صورت، برای این پناهجویان فرصت «بازگشت داوطلبانه» داده می‌شود. این فرصت توأم به مشوق نقدی بین پنج تا هفت هزار یورو برای هر پناهجو است. اما پناهجویانی که پاسخ منفی هم از سوی اداره مهاجرت و هم از سوی محاکم سه‌گانه آلمان دریافت کرده‌اند و در عین حال از فرصت «بازگشت داوطلبانه» نیز استفاده نکرده‌اند، در معرض اخراج اجباری قرار گرفته‌اند.

رضا باهر، معاون سخنگوی وزارت امور مهاجرین و عودت‌کننده‌گان، در صحبت با روزنامه ۸صبح، شمار آن دسته از پناهجویان افغان را که از سال ۲۰۱۶ میلادی تا کنون به صورت اجباری از آلمان اخراج شده‌اند، ۸۳۷ نفر اعلام کرد. اولین گروه از این پناهجویان که شامل ۵۰ نفر بود، در دسامبر ۲۰۱۶ و آخرین گروه از این پناهجویان که شامل ۳۷ نفر بود، چهارشنبه‌ هفته گذشته به کابل رسیدند. رضا باهر می‌گوید که دولت آلمان پیش از امضای تفاهم‌نامه دوجانبه در پایان ۲۰۱۶ تصمیم داشت ۸۰ هزار پناهجوی افغان را به صورت اجباری از این کشور اخراج کند، اما با امضای این تفاهم‌نامه از این اقدام جلوگیری شده است. به گفته باهر، این تفاهم‌نامه هم‌چنان مقرر داشته است که از اخراج اجباری پناهجویان آسیب‌پذیر افغان «جداً» جلوگیری شود. او این قشر از پناهجویان را شامل کودکان، زنانی که سرپرستی خانواده‌های خود را بر دوش دارند و پناهجویان مسن و بیمار عنوان کرد. باهر افزود که در چهارچوب این تفاهم‌نامه از اخراج اجباری آن دسته از پناهجویانی که با اخراج آن‌ها خانواده‌های‌شان از هم متفرق می‌شوند، نیز جلوگیری شده است.

معاون سخنگوی وزارت امور مهاجرین و عودت‌کننده‌گان خاطرنشان ساخت که عین این تفاهم‌نامه بین دولت افغانستان و اتحادیه اروپا و دولت سویدن نیز به امضا رسیده است. رضا باهر گفت که وزارت مهاجرین و عودت‌کننده‌گان در کنار امضای این تفاهم‌نامه‌ها دست‌کم ۱۵۰ نشست را نیز با مقامات اتحادیه اروپا و کشورهای میزبان پناهجویان افغان در این اتحادیه برگزار کرده است. او افزود که در تمامی این نشست‌ها از کشورهای میزبان خواسته شده است که در اقدامات خود مبنی بر اخراج اجباری پناهجویان افغان، وضعیت امنیتی افغانستان را مورد توجه قرار دهند. به گفته باهر، در پی امضای همین تفاهم‌نامه‌ها و نشست‌ها بود که از اخراج اجباری ده‌ها هزار پناهجوی افغان از کشورهای اروپایی جلوگیری شد.

معاون سخنگوی وزارت مهاجرین و عودت‌کننده‌گان گفت: «اتحادیه اروپا در سال ۲۰۱۶ تصمیم داشت ۱۲۰ هزار پناهجوی افغان را بازگشت اجباری بدهد. تنها ۸۰ هزار نفر آن‌ها در آلمان به سر می‌برند. اما حکومت افغانستان توانست این رقم تا سطح چشم‌گیری کاهش بدهد.» طبق معلومات رضا باهر، از سال ۲۰۱۶ تا کنون ۱۰ هزار و ۴۳۶ نفر از پناهجویان افغان از کشورهای اروپایی، پس از آن‌که درخواست پناهنده‌گی‌شان رد شده است، بازگشت اجباری داده شده‌اند. در همین بازه زمانی، دو هزار و ۳۶۵ نفر هم به صورت داوطلبانه به افغانستان برگشته‌اند. او خاطرنشان ساخت که فعلاً میزان پذیرش پناهجویان افغان در کشورهای اروپایی، ‌به ‌ویژه آلمان و سویدن، رو به افزایش است و به همین دلیل با گذشت هر سال از «بازگشت اجباری» و «بازگشت داوطلبانه» آن‌ها کاسته شده است.

وزارت مهاجرین و عودت‌کننده‌گان می‌گوید که در حال حاضر ۵۰۰ هزار شهروند افغان در کشورهای اروپایی زنده‌گی می‌کنند که درخواست پناهنده‌گی حدود ۸۰ درصد آن‌ها پذیرفته شده است.

فعالان حقوق پناهجویان چه می‌گویند؟

اما شماری از فعالان حقوق پناهجویان در آلمان به این باور اند که وضعیت پناهجویان افغان پس از سفر محمداشرف غنی در اواخر سال ۲۰۱۵ میلادی به آلمان، بدتر شده است. جاوید دوستان، یکی از این فعالان حقوق پناهجویان در آلمان، به روزنامه ۸صبح گفت که پیش از انجام این سفر درخواست پناهنده‌گی ۷۸ درصد از پناهجویان پذیرفت می‌شد و این پناهجویان از کلیه حقوق پناهجویی برخوردار بودند. او افزود که پس از این سفر اما همه چیز «تغییر» کرد و پناهجویان افغان به یک‌باره‌گی از حقوق اساسی اجتماعی از جمله ادغام در جامعه آلمان محروم شدند. به ادعای دوستان، این سفر باعث شد تا اخراج اجباری پناهجویان افغان آغاز شود و هم‌زمان ‌با آن، دولت آلمان از ادغام این پناهجویان در جامعه خود دست بکشد.

محمداشرف غنی در سفرش به آلمان در یک نشست خبری با انگلا مرکل، نخست‌وزیر این کشور، در شهر برلین به تاریخ دوم دسامبر ۲۰۱۵ گفته بود که هر افغان برای رسیدن به اروپا بین ۲۰ تا ۲۵ هزار دالر امریکا هزینه می‌کند و آن‌ها باید بدانند که سرک‌های آلمان طلا فرش نیست. این اظهارات او در آن زمان با واکنش‌های منفی زیادی همراه شد. هم‌چنان خانم مرکل در همین نشست خبری اعلام کرد که دولت آلمان پس از این تنها برای افغان‌هایی حق پناهنده‌گی اعطا خواهد کرد که با سربازان این کشور در افغانستان همکاری کرده‌اند. او تأکید کرد که آن دسته از افغان‌هایی که برای برخورداری از «زنده‌گی خوب» به آلمان آمده‌اند، به افغانستان برگردانده خواهند شد. جاوید دوستان می‌گوید که پس از همین کنفرانس خبری، «تبعیض» در برابر پناهجویان افغان آغاز، کورس‌های آموزش زبان آلمانی به روی آن‌ها بسته، حق آن‌ها برای ادغام در جامعه آلمان سلب و روند اخراج اجباری‌شان آغاز شد. او گفت که در پی این اتفاق، میزان پذیرش پناهجویان افغان از سقف ۷۸ درصد به ۴۶ درصد کاهش یافته است و حتا زمزمه «اخراج دسته‌جمعی» این پناهجویان نیز مطرح است.

اعتراض پناه‌جویان افغانستان در آلمان

پناهجویان افغان در اعتراض به این وضعیت در ماه اپریل ۲۰۱۶ مقابل پارلمان محلی آلمان دست به تظاهرات زدند و خواستار احیای حقوق خود به عنوان پناهجو در این کشور شدند. به تعقیب آن در ماه سپتامبر همان سال دومین تظاهرات این پناهجویان در شهر هامبورگ برگزار شد و در آن از سیاست «تبعیض‌آمیز» دولت آلمان در برابر پناهجویان و دیگر کشورها انتقاد صورت گرفت. جاوید دوستان می‌گوید: «دولت افغانستان آخرین تیر را بر پیکر شهروندانش در سراسر اروپا هنگامی شلیک کرد که در اکتبر ۲۰۱۶ در کنفرانس بروکسل شرکت کرد. دولت با عقد چند تفاهم‌نامه با کشورهای اروپایی، اعلام کرد که این کشورها می‌توانند آن عده از پناهجویان افغان را که درخواست پناهنده‌گی‌شان رد شده است، به صورت اجباری به افغانستان برگردانند.» او خاطرنشان ساخت که با نشر خبر امضای این تفاهم‌نامه، مشکلات روحی و روانی پناهجویان افغان در آلمان رو به وخامت گذاشت و تعدادی به دخانیات روی آوردند و تعدادی هم دست به خودکشی زدند.

جاوید دوستان نیز تأیید می‌کند که از زمان امضای تفاهم‌نامه بین دولت‌های افغانستان و آلمان درباره پناهجویان افغان تا کنون ۸۳۷ پناهجو به صورت اجباری از این کشور اخراج شده‌اند. طبق ادعای او، ۳۰ تن از این افراد به دلیل ارتکاب جرم محکوم به زندان بوده‌اند. دوستان گفت که مطابق قانون آلمان، پناهجویان افغان که مرتکب جرم شده باشند و محکوم به زندان حداقل برای سه ماه باشند، اجباراً به افغانستان برگردانده می‌شوند. دسته دوم اما کسانی‌اند که در خصوص تثبیت هویت خود با دولت آلمان همکاری نکنند. به گفته دوستان، دولت آلمان این مورد را نیز جرم‌انگاری کرده و کسانی که این همکاری را نکنند، به افغانستان برگردانده می‌شوند.

طبق معلومات این فعال حقوق پناهجویان، تثبیت هویت برای پناهجویان افغان در آلمان با دشواری‌هایی همراه است. به گفته جاوید دوستان، در اکثریت موارد (۹۵ درصد) سفارت افغانستان در آلمان با پناهجویان در خصوص تثبیت هویت آن‌ها همکاری نمی‌کند. پناهجویان برای تثبیت هویت خود به تذکره تابعیت از افغانستان و همین طور برگه تصدیق از سفارت افغانستان در آلمان نیاز دارند که به ادعای دوستان، این همکاری از جانب سفارت صورت نمی‌گیرد. او تأکید کرد که این عدم همکاری، عامدانه بوده و هدف آن گرم کردن بازار «دلال‌ها» و زمینه‌سازی برای بازگشت اجباری پناهجویان به افغانستان است.

بر اساس توضیحات جاوید دوستان که مدت هشت سال می‌شود تابعیت آلمان را به دست آورده است، اگر با سرنوشت پناهجویان افغان برخورد سیاسی صورت نگیرد، از نگاه «قانونی»، اخراج اجباری این پناهجویان «تقریباً غیرممکن» است: «به طور مثال، یک پناهجو هرگاه قبل از سن هفده ساله‌گی وارد آلمان شده باشد و تا پیش از ۲۲ ساله‌گی ساکن آن کشور بوده باشد، سند صنف‌های نهم و دهم را به دست آورده و زبان آلمانی را نیز آموخته باشد و یا شغلی را فرا گرفته باشد و مرتکب جرم نشده باشد، از حق ادغام در جامعه آلمان برخوردار است.» او افزود: «پناهجویان بالاتر از سن هژده که مدت هشت سال در آلمان زنده‌گی کرده باشند و دارای شغل باشند و مخارج زنده‌گی خود را بدون اتکا به دولت تأمین کنند، با این شرط که مرتکب جرم نشده باشند و زبان آلمانی را تا حد B۱ آموخته باشند، نیز حق تقاضای اقامت برخوردار اند و دولت آلمان نیز مکلف به اعطای آن است.» دوستان هم‌چنان گفت: «کسانی که دوره سه‌ساله آموزش حرفه را موفقانه پشت سر گذاشته باشند، نیز از حق اقامت در آلمان برخوردار می‌شوند. آن‌ها می‌توانند درخواست اقامت کاری کنند و دولت آلمان نیز مکلف به اعطای آن است.» اما گره کار کجا است؟

طبق معلومات جاوید دوستان، پناهجویان افغان برای برخورداری از این امتیازات نیاز به تذکره تابعیت و یا پاسپورت دارند که در بیش‌تر موارد به دلیل «عدم همکاری» سفارت افغانستان در آلمان فراهم نمی‌شود. او گفت که به همین دلیل در حال حاضر ۲۲ هزار پناهجوی افغان در سراسر آلمان در معرض اخراج اجباری قرار گرفته‌اند. این در حالی است که به گفته او، اکثریت قاطع این افراد دارای شرایط لازم برای به دست آوردن حق اقامت در این کشور اند.

قابل یادآوری است که در این باره موفق به برقراری تماس با سفارت افغانستان در آلمان نشدیم تا اتهاماتی را که علیه آن اداره توسط این فعال حقوق پناهجویان مطرح شده است، در جریان بگذاریم.

روزنامه هشت صبح

دیدگاه خودرا بنویسید

ایمیل *
نام *
دیدگاه *
اگر میخواهید عکس تان در کنار نظر تان قرار گیرد لطفا به سایت گراواتار مراجعه کنید

  • ۱
  • دلو

  • ۱۴۰۰
  • 21
  • January
  • 2022
  • 17
  • جُمادى الآخرة
  • 1443

امار سایت